Uitgelicht: Pijn bij artrose

Pijn bij artrose

Misschien heb je een röntgenfoto of MRI gehad en hoorde je dat er artrose te zien is.

Misschien dacht je daarna: “Daar komt mijn pijn dus vandaan.”

Dat is een heel begrijpelijke conclusie. Als je pijn hebt op precies die plek, lijkt het logisch dat die verandering de oorzaak van de pijn is. Maar zo eenvoudig is het niet.

Artrose komt veel voor

Artrose is een aandoening waarbij onder andere kraakbeen, bot, het gewrichtsslijmvlies en andere structuren in en rond het gewricht veranderen. Die veranderingen komen vaker voor naarmate we ouder worden. Artrose op een scan is daarom niet uitzonderlijk.

Dat betekent niet dat artrose simpelweg een onvermijdelijk onderdeel van ouder worden is. Niet iedereen krijgt artrose en niet iedereen met artrose heeft klachten.

Kan artrose dan wel pijn veroorzaken?

Ja. Artrose kan bijdragen aan pijn. Maar de uiteindelijke pijnervaring wordt niet alleen bepaald door wat er in het gewricht gebeurt. Dat is het belangrijke onderscheid.

Artrose is niet alleen een verandering van het kraakbeen.

Kraakbeen zelf bevat geen zenuwen en kan daardoor niet rechtstreeks pijn voelen.

Andere weefsels in en rond het gewricht bevatten wel zenuwuiteinden. Die kunnen reageren op bijvoorbeeld druk, belasting of ontsteking.

Bij langdurige pijn kan het zenuwstelsel gevoeliger worden. Je hebt in eerdere artikelen kunnen lezen dat pijn een beschermingssignaal is. Het zenuwstelsel krijgt voortdurend allerlei informatie binnen en die informatie speelt mee in de pijnervaring.

Informatie uit het gewricht is daar één onderdeel van. Ook eerdere ervaringen met pijn, belasting, herstel, slaap, stress, emoties en verwachtingen kunnen invloed hebben.

Ook bij artrose.

Opvallend onderzoek

In een bekende studie werden 180 mensen met knieartrose willekeurig verdeeld over drie groepen.

Eén groep kreeg een arthroscopische operatie waarbij beschadigd weefsel werd verwijderd, een tweede groep kreeg een spoeling van het gewricht en een derde groep kreeg een schijnoperatie.

Bij deze laatste groep werden wel kleine sneetjes gemaakt en werd de operatie zo uitgevoerd dat de deelnemers niet wisten dat ze geen echte behandeling kregen. Ze wisten wel dat ze deelnemen aan dit onderzoek.

De onderzoekers volgden de deelnemers twee jaar.

Wat bleek?

Deelnemers in alle drie de groepen rapporteerden vermindering van hun pijn. De mensen die een echte ingreep hadden gekregen, hadden op geen enkel meetmoment minder pijn of een betere functie dan de mensen die de schijnoperatie hadden gekregen.

Een ander onderzoek laat zien, dat zelfs bij ernstige artrose op een röntgenfoto niet iedereen pijn heeft. In het onderzoek waarin mensen met de meest ernstige vorm van radiografische knieartrose werden onderzocht, had afhankelijk van de onderzochte groep tot ongeveer 31 procent geen kniepijn.

De foto en de pijn vertellen dus allebei iets over de knie, maar ze vertellen niet precies hetzelfde verhaal. Een structurele verandering is niet voldoende om iemands pijn te verklaren.

Een systematische review en meta-analyse uit 2019 keek naar 63 onderzoeken met 4.751 mensen zonder knieklachten. Op MRI-scans kwamen allerlei veranderingen regelmatig voor, ook bij mensen die helemaal geen pijn hadden.

Bij mensen van 40 jaar en ouder zonder pijn had bijvoorbeeld ongeveer 43% kraakbeenafwijkingen en 19% meniscusscheuren.

Wat betekent dit voor jouw pijn?

Een röntgenfoto of MRI-beeld kunnen waardevolle informatie geven.

Een arts kan ermee zien welke veranderingen er in een gewricht aanwezig zijn en die informatie meenemen bij het beoordelen van je klachten.

Maar de foto is maar één stukje van de puzzel.

Wetenschappelijk onderzoek laat zien dat bij een deel van de mensen met chronische artrosepijn sprake kan zijn van een gevoeliger geworden pijnsysteem.

Dit betekent niet dat je pijn óf door artrose komt óf door veranderingen in het pijnsysteem. Verschillende pijnmechanismen kunnen tegelijkertijd aanwezig zijn.

Er is geen eenvoudige test waarmee je thuis kunt vaststellen dat jouw artrosepijn neuroplastisch is. Als de pijn duidelijk verandert met slaapkwaliteit, stress, spanning of andere omstandigheden kan dat een uitnodiging zijn om breder te kijken dan alleen naar wat er op de scan te zien is.