Kunnen mijn klachten neuroplastisch zijn?

Kan neuroplasticiteit een rol spelen bij mijn klachten?

Ons lichaam beschikt over een uitgebreid beschermingssysteem. Pijn en andere lichamelijke klachten zijn beschermingsreacties.

Soms blijft dit systeem extra gevoelig. De klachten kunnen dan blijven bestaan, terwijl er geen beschadiging zit die ze verklaart. Ook onderzoeken zoals een scan of bloedonderzoek geven dan niet altijd een verklaring voor hoeveel last iemand heeft of waarom de klachten blijven.

Misschien merk je dat je klachten veranderen met spanning, slaap, aandacht of emoties. Dan ontstaat waarschijnlijk de vraag:

Kan neuroplasticiteit een rol spelen bij mijn klachten?

Er is geen eenvoudige test die dat uitwijst.

Neuroplasticiteit is geen diagnose. Het is een eigenschap van het zenuwstelsel. Het zenuwstelsel kan zich aanpassen aan wat iemand meemaakt, vooral wanneer dat langere tijd aanhoudt.

Bij sommige mensen speelt dit mechanisme een belangrijke rol bij aanhoudende klachten. Bij anderen speelt het nauwelijks. En soms spelen verschillende mechanismen naast elkaar.

Waar kun je op letten?

Er zijn bepaalde kenmerken die een aanwijzing kunnen zijn dat neuroplastische processen een rol spelen. Bijvoorbeeld wanneer klachten:

• sterk wisselen in ernst of plaats;

• duidelijk veranderen met slaap, spanning, stress of aandacht;

• toenemen wanneer je je zorgen maakt dat bewegen of een bepaalde activiteit schade veroorzaakt;

• blijven bestaan terwijl een eerdere lichamelijke oorzaak inmiddels hersteld is;

• veel last geven terwijl onderzoeken geen of maar een beperkte lichamelijke verklaring laten zien.

Ook het geheel van de klachten kan iets daarover vertellen. Soms zijn er verschillende klachten tegelijk, zoals pijn, vermoeidheid, duizeligheid, een opgejaagd gevoel, maag-darmklachten of overgevoeligheid voor prikkels.

Geen van deze kenmerken bewijst dat klachten neuroplastisch zijn.

Het zijn aanwijzingen die kunnen uitnodigen om er vanuit een ander perspectief naar chronische klachten te kijken.

Zou deze benadering bij jou kunnen passen?

Je hoeft niet eerst zeker te weten dat je klachten neuroplastisch zijn.

Als je jezelf herkent in wat je hier leest, kun je onderzoeken wat er gebeurt wanneer je anders naar je klachten gaat kijken.

Niet om jezelf ervan te overtuigen dat er niets aan de hand is. En ook niet om klachten weg te duwen.

Maar om te ontdekken:

Wat gebeurt er als lichaamssensaties of activiteiten minder bedreigend voelen?

Voor sommige mensen geeft die andere manier van kijken meer begrip, minder angst en uiteindelijk minder klachten. Voor anderen blijkt dat er meer nodig is.

Hoe ziet dat er dan uit?

Bij een neuroplastische (mind-body) benadering leer je beter begrijpen hoe pijn en andere lichamelijke klachten kunnen ontstaan en blijven bestaan. Je onderzoekt welke rol angst, aandacht, verwachtingen en eerdere ervaringen bij jou kunnen spelen. En je leert zelf ervaren dat een lichamelijke sensatie onaangenaam kan voelen en je tegelijkertijd veilig bent.

Het doel is niet om lichaamssignalen te controleren of te veranderen.

Juist het tegenovergestelde: steeds meer ruimte ervaren voor wat je lichaam op dat moment laat voelen, zonder daar meteen gevaar of schade aan te verbinden.

Herken je jezelf in een bepaalde klacht?

Dezelfde principes kunnen er bij verschillende klachten net iets anders uitzien. Daarom hebben we een aantal veelvoorkomende klachten verder uitgewerkt.

Je kunt daar lezen hoe neuroplasticiteit bij die specifieke klachten een rol kan spelen en welke signalen daarbij kunnen passen.

• Fibromyalgie – wanneer pijn, vermoeidheid en andere lichamelijke klachten samenkomen

• Rugklachten – wanneer pijn blijft bestaan of terugkomt, ook nadat weefsel is hersteld

• Artrose – wanneer wat er op een scan te zien is niet altijd overeenkomt met hoeveel pijn iemand heeft

• Tinnitus – wanneer het geluid of andere prikkels steeds meer aandacht en bescherming kunnen oproepen

• Duizeligheid – wanneer duizeligheid of een wankel gevoel blijft bestaan zonder duidelijke verklaring

• PDS-klachten – wanneer het maag-darmstelsel gevoelig reageert zonder dat er sprake hoeft te zijn van beschadiging

  
  

Er zullen steeds meer klachtenbeelden worden toegevoegd.

Misschien herken je jezelf in één van deze voorbeelden. Misschien ook niet.

Je hoeft jezelf niet in een hokje te plaatsen.

Het kan al waardevol zijn om te ontdekken dat er nog een andere manier bestaat om naar aanhoudende klachten te kijken.

En altijd belangrijk

Nieuwe, veranderde of duidelijk toenemende klachten verdienen een medische beoordeling. Ook wanneer je eerder al onderzoeken hebt gehad.

Een neuroplastische verklaring sluit een lichamelijke oorzaak voor nieuwe klachten niet uit.

Ook is deze benadering geen alternatief voor medische diagnostiek.

Wanneer het past bij het totale beeld kan het een nieuw perspectief bieden op aanhoudende klachten.